گنجینه ای به یادگار از تمدن شرق

پس این وداها، که تقریباٌ تمام فهم ما درباره ی هند آغازین از آن مشتق شده، چیستند؟

واژه ی ودا (Veda)، به معنی «دانش» است؛ و در اصطلاح «کتاب دانش» {=دانشنامه} است. هندیان «ودا» را به همه ی علم مقدس دوران کهن اطلاق می کنند؛ ودا، مثل کتاب مقدس، بیشتر ادبیات است تا کتاب. آشفته تر از آرایش و تقسیم بندی این مجموعه چیزی وجود ندارد. امروزه از وداهای فراوان فقط چهار ودا در دست است:

1. ریگ-ودا (Rig-Veda)، یا دانش سرودهای ستایش؛

2. سامه-ودا (Sama-Veda)، یا دانش آهنگ ها؛

3. یجور-ودا (Yajur-Veda)، یا علم اوراد قربانی؛

4. اثروه-ودا (Atharva-Veda)، یا علم اوراد سحر.

هر یک از این چهار ودا، خود به چهار بخش تقسیم می شود:

1. منتره ها (Mantras)، یا سرودها (به معنای کلام مقدس و سرود ایزدی)؛

2. برهمنه ها (Brahmanas)، یا جنگ آئین ها و نمازها و افسون های برهمنان؛

3. آرنیکه ها (Aranyakas)، یا «نصوص جنگلی» برای زاهدان جنگل نشین؛

4. اوپانیشادها (Upanishads)، که گفتگوی پنهان است برای فیلسوفان.

تاریخ تمدن؛ ویل دورانت

جلد اول: مشرق زمین گاهواره ی تمدن

کتاب دوم؛ هند و همسایگانش، برگردان پارسی ع. پاشایی، ص 471 و 472