۱۳۹۰ شهریور ۲۲, سه‌شنبه

چایی بنوش، برگی از داستانش بخوان

اشراف ژاپن، چای را مقدس تر از ساکی می انگاشتند. این برگ خوش طعم، که بی مزگی آب جوشیده را علاج می کند، نخستین بار در سال 805 میلادی از چین به ژاپن آمد، اما پا نگرفت. به سال 1191 دوباره آن را به ژاپن آوردند و این بار رواج کامل یافت. در ابتدا برگ چای را زهرناک می شمردند و از آن سودی نمی جستند. ولی روزی، یکی از شوگون ها (Shoguns - قشری از طبقه ی حاکم ژاپن) که در شراب ساکی زیاده روی کرده و می زده شده بود، چند فنجان از آن نوشابه ی خارجی نوشید و حالش به جا آمد. از آن پس، ژاپنیان ارزش چای را یافتند. سنگینی قیمت چای بر لطف آن افزود. بزرگان، کوزه های کوچک چای را به عنوان هدایایی گران بها به یکدیگر پیشکش می کردند و به جنگاوران دلاور جایزه می دادند. کسانی که بر این سعادت دست می یافتند، دوستان خود را فرا می خواندند تا از آن نوشابه ی شاهانه سهمی ببرند. ژاپنیان برای چای نوشیدن آداب پیچیده و ظریفی وضع کردند. ریکیو (Rikyu - چای سالار ژاپنی، حد 1590 میلادی) معروف به «چای سالار» با وضع شش قانون نقض ناپذیر، چای نوشی را به صورت نوعی کار دینی در آورد: می بایست که در مجالس چای نوشی یا چانویو (به معنی «آب گرم برای چای») با زدن چوبک های مخصوص، مهمانان را به چایگاه فرا خواند و ظرف آبدست را همواره از آب پر نگاه داشت. مهمان اگر در خانه افزار یا محل پذیرایی متوجه نقصی شود، باید آرام و بی درنگ مجلس را ترک گوید. سخن جز در موضوعات بزرگ و عالی نباید راند. مجلس چای جای سخنان بی ارزش و فریبنده و تملق آمیز نیست و نباید بیش از چهار ساعت طول کشد.
در مجالس چای نوشی قوری وجود نداشت، بلکه گرد چای را در فنجانی خوش نقش قرار می دادند و روی آن آب جوش می ریختند و فنجان را دست به دست می گردانیدند. پس، هر یک از مهمانان جرعه ای می آشامید و به دقت لبه ی فنجان را با دستمال پاک می کرد. وقتی که آخرین مهمان، باز پسین جرعه ی چای را می نوشید، بار دیگر فنجان را دور می گردانیدند، به این قصد که با موشکافی، جنس و نقش و نگار آن را معاینه کنند. به این ترتیب مراسم چای نوشی سبب گردید که چینی سازان همواره در ظرافت فنجان ها و کاسه ها ی ظریف تر اهتمام ورزند و آداب ژاپنی با وقر و لطف و صفا مقرون شود.

تاریخ تمدن؛ ویل دورانت
جلد اول: مشرق زمین گاهواره ی تمدن
کتاب سوم؛ خاور دور، برگردان پارسی امیر حسین آریان پور، ص 919 و 920          

هیچ نظری موجود نیست: